27 апрель
Қаҳвахонада бир неча талаба билан танишиб, дўстлашиб олдим. Улар Шекспир пьесаларини ўзи ёзганми-йўқми, шу ҳақда тортишишаётганди. Уларнинг бири – катта бурунли семиз талаба – Шекспирнинг барча пьесаларини Марлоу ёзган деб таъкидларди. Аммо Ленни – қора кўзойнакли бўйи паст талаба – пьесаларни Марлоу эмас, сэр Фрэнсис Бэкон ёзган, чунки Шекспирнинг ўзи ҳеч қачон коллежда ўқимаган ва шунинг учун унинг қаламига оид дейилаётган дурдона асарларни ёза олмас эди деб эътироз билдирди. Сўнгра биринчи курсларнинг қалпоқчасини кийиб олган талаба ҳожатхонада бир гуруҳ талабалар Шекспирнинг барча пьесаларини қандайдир хоним ёзган деб баҳслашаётганини айтди.
Улар сиёсат, санъат ва худо ҳақида гаплашишди. Ҳеч қачон худо йўқ бўлиши ҳам мумкин деб ўйлаб кўрмаган эканман. Илк бор худо ҳақида жиддий ўйга берилганимдан қўрқиб кетяпман.
Ана шунда мен коллежнинг асосий вазифаси инсонларга улар ишонган нарсалар, аслида, ундай эмас эканлигини ва ҳеч нарса кўрингани каби эмаслигини тушунтиришдан иборатлигини англаб етдим.
Улар баҳслашар экан, мени қаттиқ ҳаяжон босди. Умрим бўйи орзу қилганим – коллежга бориб, у ерда талабаларнинг ҳар хил мавзудаги баҳсларини эшитиш эди.
Деярли бўш вақтимнинг ҳаммасини кутубхонада мутолаа билан ўтказяпман. Қизиқишларим талайгина: Достоевский, Флобер, Диккенс, Ҳемингуэй, Фолькнер – уларнинг қўлимга тушиб қолган ҳар қандай асарлари. Менинг чанқоғимни қондириб бўлмайди.